MASTERPLAN KUSTVEILIGHEID

Update 

Op 25/9/2019 publiceerde het internationaal klimaatpanel (IPCC) een nieuw klimaatrapport. Als er geen inspanningen gedaan worden om de uitstoot van broeikasgassen verder terug te dringen, dan kan de zeespiegel tegen 2100 tussen 60cm en 110cm stijgen, zo stelt het rapport.

Is onze Vlaamse kust bestand tegen deze zeespiegelstijging?

Sinds 2011 voert afdeling Kust langs de hele kustlijn maatregelen uit om deze te beschermen tegen een 1000-jarige stormvloed. Dat pakket van maatregelen is beter bekend als het Masterplan Kustveiligheid. Bij de uitvoering gaan we uit van het principe "zacht waar het kan, hard waar het moet". Dat betekent dat we waar het aangewezen is, strandsuppleties uitvoeren. Zo beogen we zowel een veilige als een aantrekkelijke en natuurlijke kust. Dat deze aanpak werkt, blijkt ook uit de eindbevindingen van het CREST-onderzoeksproject van 2019.

Op sommige plaatsen is bescherming door een breder en hoger strand onvoldoende. Daarom worden op die plaatsen extra maatregelen uitgevoerd door de bouw van stormmuren, een golfdempende uitbouw, een bredere dijk of een stormvloedkering. Dat zijn de harde maatregelen. Verder op deze pagina kan je zien waar welke maatregelen al zijn uitgevoerd sinds 2011. 

De gekozen maatregelen uit het Masterplan garanderen de veiligheid tegen overstromingen vanuit zee tot 2050 en houden daarbij rekening met een zeespiegelstijging van 30cm.

Met het Complex Project Kustvisie onderzoekt de Vlaamse overheid momenteel welke bijkomende maatregelen nodig zijn om de kustbescherming na 2050 verder op te drijven. Hierbij houdt men rekening met een stijging van de zeespiegel tot drie meter tegen 2100. Men onderzoekt waar de toekomstige kustlijn, dat is de gemiddelde laagwaterlijn bij springtij, best komt te liggen. Verschillende alternatieven worden onder de loep genomen. Bij elke mogelijke kustlijn wordt ook aangegeven hoeveel ruimte er nodig is om hier een kustbescherming te realiseren en via welke soort maatregelen dit kan gebeuren. Daarbij wordt uitgegaan van een kustbescherming die adaptief mee kan evolueren met de stijging van de zeespiegel. Hierbij houdt men rekening met de hydrodynamische en morfologische processen langs de kust en de mogelijke gevolgen van de zeespiegelstijging in 2100.

 

De Vlaamse regering keurde in juni 2011 het Masterplan Kustveiligheid goed. Dat stelt een reeks maatregelen voorop om onze 67 kilometer lange kust te beschermen tegen een 1000-jarige stormvloed. Afdeling KUST startte in hetzelfde jaar al met de uitvoering van de maatregelen.

In het Masterplan zijn alle overstromingsrisico’s vastgelegd en de risicozones in kaart gebracht. Voor elke risicozone zijn maatregelen en mogelijke alternatieven bestudeerd. De nadruk ligt in de eerste plaats op het realiseren van de gekozen maatregelen die noodzakelijk zijn om de kustveiligheid te garanderen tot 2050. Daarbij is de verwachte stijging van het zeeniveau in rekening gebracht.
Het volledige Masterplan Kustveiligheid kan je hier nalezen.

Naast de uitvoering van de nog geplande maatregelen is het belangrijk om de kusterosie en de gevolgen van optredende stormen nauwlettend op te volgen. Tweemaal per jaar wordt in opdracht van afdeling KUST het strand overgevlogen met een vliegtuig en om de drie jaar ook alle duingebieden. Met behulp van LiDAR technologie (Light Detection and Ranging) worden hoogtekaarten gemaakt van de stranden en duinen. Zo kan bepaald worden waar erosie of sedimentatie heeft plaatsgevonden en wordt het verdere beheer uitgestippeld. Omdat ook de vooroever (het onderwaterstrand) een belangrijke rol speelt in de kustdynamiek, wordt deze ook in kaart gebracht.

Om de volledige zeewering te onderhouden zodat deze blijft voldoen aan het vooropgestelde veiligheidsniveau voert afdeling KUST onder andere onderhoudssuppleties uit. Elke zes jaar vindt een toetsing plaats van de zeewering. De laatste toetsing vond plaats in 2017. Lees hier meer over deze toetsing.

De maatregelen van het Masterplan Kustveiligheid beschermen ons niet alleen tegen een 1000-jarige stormvloed, maar ook tegen kleinere stormvloeden. Bij stormvloeden die groter zijn dan een 1000-jarige is onze kust niet volledig beschermd maar de impact zal door de genomen maatregelen wel kleiner zijn.

Welke maatregelen werden al uitgevoerd?

Op het kaartje hieronder zie je de maatregelen van het Masterplan Kustveiligheid die al zijn uitgevoerd tot 2018.Maatregelen die al uitgevoerd zijn - situatie 2018

Zachte maatregelen - suppleties

In onderstaande tabel vind je de risicozones uit het Masterplan Kustveiligheid terug, samen met de stand van zaken van de uitvoering van de zachte maatregelen in de betreffende zone.

Het vermelde onderhoud van de risicozones betreft zowel gepland onderhoud als herstellingen van zware stormschade (bvb  na de Sinterklaasstorm in 2013 of storm ‘Dieter’ in 2017)

Zone Status
De Panne Centrum

Aanleg suppletie: 2011

Onderhoud: 2017

Sint-Idesbald - Koksijde Centrum

Aanleg suppletie: 2011

Onderhoud: 2017

Koksijde - Gilles Scottlaan Duindoorgang opgehoogd en heraangelegd: 2013
Middelkerke - Westende

Aanleg suppletie (gefaseerd): 2013 - 2015

Onderhoud: 2017

Oostende - Mariakerke & Raversijde

Aanleg suppletie: 2014

Onderhoud: 2018

Oostende Centrum

Aanleg suppletie: 2013

Onderhoud: 2018

Oostende - Oosteroever Aanleg suppletie: 2014
Bredene Onderhoud: 2017
De Haan - Wenduine

Aanleg suppletie: 2012

Onderhoud: 2014, 2016, 2017, 2018, 2019

Blankenberge Aanleg suppletie (gefaseerd): 2014 - 2015 + gebruik gebaggerd zand uit de havengeul
Knokke-Heist

Voorafnames aan de geplande suppleties uitgevoerd in 2012, 2013, 2014, 2015 en 2017

Aanleg suppletie - eerste fase: voorjaar 2019

Naast de geplande suppleties in de risicozones werden in de periode 2011-2018 verschillende kleinere suppleties op andere locaties aan de kust uitgevoerd zodat op deze locaties de robuustheid van de zeewering behouden kan blijven. Daarnaast voert afdeling KUST ook nog een ander type suppletie uit: de vooroeversuppletie. In oktober 2017 werd een dergelijke suppletie uitgevoerd in Nieuwpoort. Lees hier meer daarover.

Zandsuppleties zijn onmiskenbaar één van de minst milieubelastende ingrepen in het kader van de zeewering en de bescherming tegen overstroming. Toch wordt het ecosysteem tijdelijk aangetast door het aanbrengen van grote hoeveelheden zand op onze stranden.

Om de mogelijke impact zoveel mogelijk te verminderen en het herstel van het marien milieu maximaal te bevorderen, heeft de afdeling Kust opdracht gegeven tot onderzoek dat moet toelaten om de zandsuppleties (of opspuitingen) zo milieuvriendelijk mogelijk uit te voeren. Daarbij wordt uitgegaan van de zogenaamde ecosysteembenadering, die moet leiden tot een volledig en alles omvattend inzicht in de strandecologie.

Daarnaast werd een monitoringsprogramma opgesteld voor de grote projecten. Aan de hand van een T0-monitoring (dit is een onderzoek naar de ecologie vóór er menselijke ingrepen plaatsvinden) en een T1, T2, T3,..-monitoring (op geregelde tijdstippen na de werken), kan men nagaan wat de milieu-impact is van de grote projecten kort na de werken, en hoe het milieuherstel verder evolueert. Waar nodig, en indien mogelijk, kunnen de werken dan worden bijgestuurd. Belangrijker is echter dat deze staalnames en studies veel nuttige informatie opleveren voor mogelijke toekomstige projecten en als input dienen bij het nagaan van de milieueffecten ervan.

Harde maatregelen

Op sommige plaatsen is bescherming door een breder en hoger strand onvoldoende. Daarom worden op die plaatsen extra maatregelen uitgevoerd door de bouw van stormmuren, een golfdempende uitbouw, een bredere dijk of een stormvloedkering.

2012:  In Oostende is de Albert I promenade over de volledige lengte versterkt en voorzien van een volledig wegneembare mobiele stormmuur. Aansluitend op de renovatie van de zeedijkpromenade is een gedeelte van het historische bastion, het Zeeheldenplein ter hoogte van het Klein Strand volledig vernieuwd. Lees meer.

2014:

  • Op de Oosteroever in Oostende is gestart met de bouw van stormmuren. Dit project wordt in fasen uitgevoerd. Ook de verdere realisatie van stormmuren rond de dokken zal gefaseerd worden aangepakt. Lees meer.
  • In september startte de afdeling KUST met de afbraak en heropbouw van de zeedijk in Wenduine. De nieuwe dijk is structureel sterker en is plaatselijk drie tot tien meter breder. Door het opbouwen van twee stormmuren op de dijk ontstond er een ‘stilling wave basin’. Het project werd afgerond eind juni 2015. Lees meer.

2016:

  • In maart startten de werken voor de uitbreiding van het Zwin. Het bekendste natuurreservaat krijgt er 120 hectare natuurgebied bij. Dat zal omringd worden door een nieuwe dijk. Deze dijk moet ons kustgebied en het West-Vlaamse en Zeeuwse hinterland beschermen tegen overstromingen vanuit zee. Lees meer
  • De jachthaven van Blankenberge is een van de zwakke schakels langs onze kust. Daarom startte de afdeling KUST in september 2016 met werken rond de haven om de stad te beschermen. Samen met de stad Blankenberge wordt een architecturale stormmuur rond de haven gebouwd. In combinatie met een vernieuwing van de omgeving rond de jachthaven krijgt Blankenberge zo een veiligere maar ook stijlvollere en groenere haven. Lees meer

2018: Afdeling KUST startte in het voorjaar met de bouw van een stormvloedkering in de havengeul van Nieuwpoort. Deze moet de stad en het hinterland beschermen tegen hoge waterstanden bij zware stormen. De werken zullen meer dan drie jaar duren. Lees meer

Wat brengt de toekomst?

Ook in de toekomst blijft afdeling KUST werken aan een veilige kust. Onderstaande projecten zitten volop in de voorbereidingsfase.

  • Mariakerke-Raversijde: In het najaar van 2019 start afdeling KUST met de uitvoering van de overstromingsmaatregelen op de zeedijk van Mariakerke en Raversijde. In sommige zones komt er een stormmuur en op bepaalde plaatsen zal de zeedijk breder worden. Daarnaast moet de creatie van een duinenlandschap voor de dijk de problemen die het opwaaiende zand op de tramsporen en kustbaan veroorzaken, aanpakken. Door de renovatie van verouderde delen van de zeedijk zal een meerwaarde voor bewoners en recreanten gecreëerd worden.
  • In Middelkerke krijgt de zeedijk een ingrijpende transformatie. De zeedijk wordt opnieuw aangelegd en krijgt een nieuwe indeling. Tussen de dijk en het strand komen in de groenzones opnieuw duinen. Deze dienen als buffer bij extreme weersomstandigheden. Hierdoor moet minder ingezet worden op harde structuren. Lees meer
  • Voor de overstromingsmaatregelen in de achterhaven van Oostende, rond het Montgomerydok en de zone tussen het Zeeheldenplein en het Westerstaketsel zijn de studies lopende.
  • In de haven van Zeebrugge zal vanaf de Visartsluis tot aan de New Yorklaan en van aan de Vandammesluis tot aan de Zweedse kaai een stormmuur gebouwd worden. Tegelijkertijd zal men daar ook het fietspad vernieuwen. De uitvoering van deze werken zal starten in 2019.
  • Er is een studie in opmaak voor de toetsing van de sluizen en stuwen langs de kust.